III. Historia kościoła ewangelickiego w Zbąszynku

Widok obecnego kościoła parafialnego- 1934 r.

fot. Sławomir Nowak

W Zbąszynku w okresie międzywojennym przeważała ludność wyznania luterańskiego i do czasu budowy zboru, wierni chodzili na nabożeństwa do kościoła w Chlastawie; m.in. w tym celu zbudowano tunel prowadzący pod torami. Projekt budowy kościoła ewangelickiego opracowano w Biurze d.s. Budownictwa Nad-ziemnego Wschodniej Dyrekcji Kolei Pań-stwowych we Frankfurcie nad Odrą.  Głównym projektantem był Beringer (Radca Kolei Państwowych) i współpracujący z nim architekt Kausche (Inspektor Techniczny Kolei Państwowych), zaś kierownictwo budowy powierzono Krajowemu Urzędowi Budowlanemu w Koślinie. Kościół wraz z przyległymi budynkami zajmował obszerny plac, ulokowany w zachodniej części osiedla, przy drodze w kierunku projektowanego rynku. Budowę rozpoczęto w sierpniu 1928 r. ukończono ukończono w grudniu 1929 r. Początkowo zamierzano wybudować kościół na 380 miejsc siedzących, z pokojem dla konfirmowanych i domem dla proboszcza. Dzięki wsparciu finansowemu parafii ewangelickiej dokonano korekty w projekcie: w kościele dodano dalsze 83 miejsca oraz zaplanowano budowę domu opieki z salą zebrań. Według projektu zespół budynków parafii miał się składać z: kościoła (pośrodku założenia), domu parafialnego (w części południowej) oraz domu opieki z salą zebrań  (od północy). Takie rozplanowanie założenia, z dominantą w formie wieży ( dzwonnicy) nad głównym wejściem, zdeterminowane było urbanistycznym układem osiedla, gdzie po wschodniej stronie placu kościelnego rozciągało się osiedle urzędnicze, a od południa planowany był rynek. Po zachodniej stronie kościoła usytuowano taras z ogrodem, który docelowo połączony został z ogrodem przy domu gminnym. W 1929 r. oddano do użytku kościół, plebanię i salę zebrań (w stanie surowym), o czym świadczą widoki zespołu z 1930 r., zaś w późniejszym okresie wybudowano dom opieki. Kościół wzniesiono z  cegły, elewacje pokryto porowatym tynkiem, a cokół oblicowano kostką granitową, dach wykonano w konstrukcji metalowej i pokryto dachówką, a hełm wieży blachą miedzianą; wnętrze ogrzewano za pomocą instalacji c.o. na parę niskoprężną.  Halowe wnętrze w układzie trzynawowym, podzielone dwoma rzędami kolumn podtrzymujących stropy i empory, które obiegały całą nawę główną i zdobione były prostą polichromią. We wnętrzu  dominowały, umieszczone nad sobą: ołtarz ambonowy i organy.

Ambonowy ołtarz zbudowano z trawertytu i ozdobiono - po bokach reliefami z wyobrażeniami Ewangelistów. Prospekt organowy zamykał ścianę ołtarzową, z rytmicznymi układami piszczałek. Organy miały 18 rejestrów, 14 pedałów i  1102 piszczałki, z pneumatyczną trakturą; całość napędzana sprężonym powietrzem, wytwarzanym przez dmuchawę elektryczną. Wśród pomieszczeń bocznych (przykościelnych) znajdowały się: pokój przy kruchcie przeznaczony dla gości ślubnych i na małe  chrzty, za ołtarzem zakrystia i pomieszczenie kościelnego, a przy emporze organowej obszerna szatnia dla śpiewaków. Na wieży kościoła zamontowano zegar i stalowe  dzwony działające na napęd  elektryczny. Poszczególne dzwony posiadały inskrypcje w języku niemieckim (w wolnym tłumaczeniu): dzwon  A- "Twardy jak stal jest nasz czas"; dzwon G - "Niewypowiedzianie ciężki jest ból ludu";  dzwon B - "Boże okaż nam swoje miłosierdzie"[1]

 Prezbiterium kościoła ewangelickiego  l.30-te XX w.

fot. archiwalna Urzędu Miejskiego